Zwemstad Leiden organiseerde donderdagavond 12 maart 2026 in de StadsKamer aan de Nieuwstraat een bijeenkomst over zwemmen in de grachten en singels van de stad. Doel van het initiatief is om openwaterzwemmen toegankelijker en veiliger te maken en zwemmen als onderdeel van het leven in de stad te verkennen.
Herrie Geuzendam opende de avond. Hij leidde een video in met een verhaal door historicus Cor Smit, die de aanwezigen meenam in de geschiedenis van het zwemmen in Leiden. Hij toonde een reportage met historisch beeldmateriaal van zweminrichting Rhijnzigt aan de Morsweg omstreeks 1900. Al in 1846 kreeg Leiden deze zweminrichting, als één van de eerste in Nederland, waar simpelweg in de Rijn werd gezwommen.
Na een duik in de Leidse geschiedenis volgden presentaties van Vincent Luyendijk, schrijver van het boek De Fijne Stad, en Adriaan van der Linden, lid van de stuurgroep van de Swimmable Cities-alliantie. Zij schetsten voorbeelden van steden, wereldwijd, waar zwemmen in stedelijk water een integraal onderdeel van het stadsleven vormt.
Daarnaast leverden vierseizoenenzwemmer Erik Smits, diverse zwemgroepen en de voorzitter van de Rapenburg Race een inspirerende bijdrage. Ook de Leidse politiek nam actief deel aan het gesprek, met bijdragen van vertegenwoordigers van D66, GroenLinks-PvdA Leiden en de Partij voor de Dieren.
Volgens Herrie Geuzendam leverde de avond vooral een breder perspectief op: “De sprekers hebben ons laten kijken naar de stad als geheel. Het gaat erom dat je alle bouwstenen samenbrengt die een stad tot een fijne stad maken.”
Geuzendam meldt dat de Zwemstad-groep gesprekken gaat uitdiepen over waterkwaliteit, scheepvaart en de veiligheid van zwemmers. Ook lastige onderwerpen worden niet uit de weg gaan, waaronder overlast voorkomen voor omwonenden en de natuur ontzien, met name tijdens het broedseizoen.
Bij de stedelijke ontwikkeling op de wat langere termijn is het interessant koppelkansen te onderzoeken, zoals bij het Energiepark, waar mogelijk zwemvoorzieningen te integreren zijn en een dam te verwijderen valt, zodat de singel compleet doorvaarbaar wordt. Ideeën als een singel-estafettezwemtocht kunnen ook kansen bieden voor ondernemers en horeca.
De belangrijke volgende stap is volgens Geuzendam een beweging op gang te brengen: “Met kleinere activiteiten willen we de bewustwording vergroten en partners zoeken om samen stappen te zetten. Denk aan het meten van waterkwaliteit, het ophangen van zwemtrapjes en het schoonmaken van de singels met studenten en duikverenigingen.”
De StadsKamer zat 12 maart goed vol met belangstellenden.
Rhijnzigt aan de Morsweg, omstreeks 1900.
(Foto Erfgoed Leiden en Omstreken)
Een ‘koud-water-dip’ bij de Meelfabriek
Op het symposium over openwaterzwemmen volgde op zondagochtend 15 maart een plons in het ijskoude water van de singel bij de Meelfabriek. “Het kwik telt acht graden Celsius, voor de groep dus acht minuten zwemmen”, aldus vierseizoenen-zwemmer Erik Smits. Onder zijn begeleiding waagt een zevental nieuwe openwaterzwemmers een meer dan frisse duik. Zo’n vijftien toeschouwers moedigen hen vanaf de waterkant aan, onder wie wethouder Wietske Veltman (D66), raadslid Linda Beimer en duoraadslid Jurriaan Duijn (ook D66).
De slogan van projectgroep Zwemstad Leiden luidt: “Een steentje in het water werpen – om de beweging op gang te brengen.”
De StadsKamer, geopend op woensdag- en zaterdagmiddagen, is een initiatief van StadsLab Leiden in samenwerking met Incluzio.
