Leids burgerschap

In het Volkshuis, 27 oktober 2026: ca. zestig vertegenwoordigers uit het onderwijs en organisaties in de stad spraken over samenwerken bij lessen in Leids burgerschap.

StadsLab verbindt scholen met de stad voor onderwijs in Leids burgerschap

StadsLab brengt Leidse scholen en organisaties in de stad samen, zodat ze van elkaars kennis en ervaring gebruik kunnen maken bij onderwijs in burgerschap. Jouw hulp is welkom! Mail ons via info@stadslableiden.nl. Hier volgen antwoorden op vaker gestelde vragen.

Waarom deze aandacht voor burgerschap?

Alle scholen in Nederland (van basisschool tot en met mbo) zijn sinds enkele jaren verplicht aandacht te geven aan burgerschap (als thema, niet als apart schoolvak). Samen met beheersing van de Nederlandse taal, rekenen/ wiskunde en zgn. digitale geletterdheid wordt burgerschap gerekend tot de basisvaardigheden.

Wat burgerschap inhoudt, leer je het beste in de praktijk, niet alleen in een klaslokaal. Daarom heeft het Leonardo College anderhalf jaar geleden aan StadsLab Leiden gevraagd samen een excursie-programma op te zetten. Het heeft de naam StadsTour gekregen.

Hoe definieer je het begrip burgerschap?

Het woord burgerschap kan inderdaad nogal vaag klinken, zeker voor scholieren. Het gaat, in enkele woorden samengevat, over samenwerken, meedoen in de samenleving, respectvol omgaan met mensen die anders zijn dan je zelf bent. Maar dit verklaart nog niet alles.

Het wordt al iets concreter wanneer aan leerlingen wordt uitgelegd dat duizenden mensen zich inzetten om van Leiden een fijne en veilige stad te maken. Dat is: Leids burgerschap. Inwoners zetten zich op verschillende manieren in.

  • Ze doen vrijwilligerswerk, bv. in een sportvereniging (bardienst, kleedkamers schoonmaken), kinderboerderij (dieren verzorgen), bibliotheek (’Taalmaatje ’ voor mensen die Nederlands leren), de 3 October Vereeniging (allerlei feesten organiseren), StadsLab (dit project).
  • Ze verlenen mantelzorg, bv. boodschappen doen, of tuin onderhouden voor iemand die dit zelf niet kan;
  • Bestuurswerk, bv. in de Gemeenteraad of een politieke partij, of voor een stichting of vereniging;
  • Sociaal en/of cultureel ondernemen, bv. door een buurthuis te beheren, of een gebouw met werkplaatsen voor mensen met een beperking.

Hoe helpt StadsLab bij lessen in Leids burgerschap?

In de eerste helft van 2026 heeft StadsLab excursies in Leiden georganiseerd voor groepen Leonardo-leerlingen. Ze zijn o.a. naar de Voedselbank, het Stadhuis, de Leiden Marathon-organisatie, De Binnenvest (opvang dak-/ thuislozen) en Huis van de Buurt De Kooi geweest. De tweede keer deden ook leerlingen mee van ISK (Internationale Schakelklas).

Naast kennismaken staat bij een zgn. StadsTour een hulpvraag centraal: leerlingen krijgen een probleem van een organisatie voorgelegd, waarvoor zij oplossingen mogen bedenken. De Voedselbank, bijvoorbeeld, vroeg: ’Bedenk enkele manier om in contact te komen met mensen die onze hulp kunnen gebruiken, maar niet weten dat wij bestaan.’

Artikel in Leidsch Dagblad over het Leids Burgerschap - januari 2026Leidsch Dagblad maakte een verslag van de eerste StadsTour: zie hier.

Zijn er in Leiden meer activiteiten voor lessen in burgerschap?

Ja, gelukkig wel! Leerlingen van andere scholen dan Leonardo maken ook regelmatig kennis met organisaties in de stad.

Zo heeft het Vlietland College vaker samengewerkt met een organisatie, Stichting Move geheten, die een programma Move Your World aanbiedt.

Studenten, die speciaal door Move getraind zijn, gaan op scholen aan de slag met leerlingen. Ze praten over de interesses van leerlingen en evt. problemen die zij ervaren in hun eigen leefomgeving. Vervolgens bedenken leerlingen een positieve actie: “Ze voeren in groepjes hun actie uit. Ze leggen bijvoorbeeld aan ouderen uit hoe hun smartphone werkt, ruimen zwerfafval op en maken hiervan ‘zwerfies’, of ze plakken complimentjes op spiegels in paskamers.”

Ken je meer initiatieven, zoals van StadsLab en Stichting Move? Laat het ons weten via info@stadslableiden.nl.

Is StadsTour alles wat StadsLab doet voor onderwijs in Leids burgerschap?

Nee, integendeel! Een projectgroep van StadsLab werkt aan plannen om zoveel mogelijk Leidse scholen en organisaties met elkaar te laten samenwerken. Enkele ideeën zijn:

  • Een ’menukaart’ van verschillende mogelijkheden om leerlingen in contact te brengen met Leidse organisaties;
  • Een website waar vraag en aanbod voor onderwijs in burgerschap samenkomen;
  • Een team van enkele medewerkers, om dit te organiseren en begeleiden voor Leidse scholen.

Aan plannen als deze, en andere, wordt stapsgewijs gewerkt.

  • Op 27 oktober 2026 waren ca. zestig mensen uit het Leidse onderwijs en organisaties in de stad bijeen in het Volkshuis om wensen, ideeën en plannen uit te wisselen (verslag: zie bovenaan op deze pagina);
  • Op 4 november was de Onderwijstafel, van o.a. schoolleiders, ook in het Volkllshuis, geheel gewijd aan de ontwikkeling van Leids burgerschap in het onderwijs.

De opbrengst van beide avonden zal een plan van aanpak opleveren, zodat in de loop van 2027 en 2028 steeds meer leerlingen kunnen ervaren wat Leids burgerschap inhoudt.

Wil je de voortgang van dit project volgen? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief.